نشست 12: فرآیند و ضوابط واژهگزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مطالعات ترجمه دانشگاه علامه طباطبائی، نشست تخصصی «فرآیند و ضوابط واژهگزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی» با حضور جمعی از اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و دانشجویان حوزههای مختلف علوم انسانی، در تاریخ ۲۵ آبانماه ۱۴۰۴ برگزار شد. این رویداد با هدف بررسی تاریخچه، ساختار نهادی و سازوکارهای علمی واژهگزینی در ایران و تبیین جایگاه آن در حوزه ترجمه و تولید دانش به کار خود پایان داد.
تبیین فرآیند علمی و نظاممند تصویب معادلهای فارسی
در ابتدای این نشست علمی که به دبیری دکتر ثمر احتشامی، رئیس پژوهشکده مطالعات ترجمه برگزار شد، خانم نسرین پرویزی به معرفی دقیق مراحل و ضوابط واژهگزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی پرداخت. وی فرآیند تصویب معادلهای فارسی را بهعنوان روندی کاملاً علمی، نظاممند و مبتنی بر مشارکت فعال متخصصان حوزههای مختلف علمی تبیین کرد.
در ادامه این نشست، ویدئوی ضبطشده تخصصی دکتر علیاشرف صادقی برای پژوهشکده مطالعات ترجمه پخش گردید. ایشان در این ویدیو به تشریح تاریخچه فرهنگستانهای زبان فارسی و روند شکلگیری فعالیتهای واژهگزینی در ایران پرداختند و بر لزوم تداوم و پویایی این فرآیند ملی در پاسخگویی به نیازهای روزافزون زبانی جامعه تأکید کردند.
برآیند و دستاورد علمی رویداد
در جریان این رویداد علمی که به دبیری اجرایی دکتر زهرا عاطفمهر و با هماهنگی تیم اجرایی پژوهشکده متشکل از پگاه شهیدی و میلاد بیگدلو برگزار گردید، بر این اصل تأکید شد که آگاهی از سیر تکوین و سازوکارهای رسمی واژهگزینی، پیشنیاز هرگونه مشارکت آگاهانه، نقد سازنده یا استفاده صحیح از دستاوردهای فرهنگستان در عرصه ترجمه و تولید متون علمی است. این نشست با ارائه مستندات نشان داد که واژهگزینی نوین، فعالیتی صرفاً ذوقی یا فردی نبوده، بلکه فرآیندی کاملاً دانشبنیان، جمعی و تابع ضوابط مشخص و استاندارد است.
مهمترین چالشها در سطوح داخلی، بینالمللی و عملیاتی
عدم آگاهی از پویایی تاریخی
وجود این تصور نادرست که فعالیتهای واژهگزینی متوقف یا بیاثر بوده است؛ در حالی که بررسی تاریخچهای نشان میدهد این فرآیند به طور مستمر متناسب با شرایط اجتماعی جامعه جریان دارد.
دشواری هماهنگی و انتشار واژگان
چالش ایجاد هماهنگی مؤثر بین نهاد واژهگزین (فرهنگستان) و جامعه بزرگ کاربران (بهویژه مترجمان و نویسندگان) جهت ترویج و تایید واژههای مصوب که سبب ناهماهنگی در متون علمی شده است.
ابهام در مراحل و مسئولیتهای واژهگزینی
عدم شفافیت در خصوص مراحل واژهگزینی، تخصصهای دخیل و معیارهای تصویب معادلها برای جامعه مترجمان، که منجر به ایجاد شکاف در همکاری بین مترجمان و فرهنگستان شده است.
فقدان الگوی بومی مبتنی بر تجارب جهانی
مشکل الگوبرداری صرف یا طرد کلی تجارب جهانی بدون تحلیل هوشمندانه و تطبیق ساختاری آنها با نیازهای فرهنگی-زبانی کشور، که پروسه واژهگزینی را پرهزینه ساخته است.
اطلاعات تکمیلی نشست علمی
برگزارکننده: پژوهشکده مطالعات ترجمه دانشگاه علامه طباطبائی
دبیر علمی نشست: دکتر ثمر احتشامی (رئیس پژوهشکده مطالعات ترجمه)
دبیر اجرایی نشست: دکتر زهرا عاطفمهر
تیم اجرایی رویداد: پگاه شهیدی و میلاد بیگدلو (دستیاران پژوهشی پژوهشکده)
تاریخ برگزاری رویداد: ۲۵ آبانماه ۱۴۰۴
